żywność
unsplash.com / fot. Dan Gold
Autor Magdalena Więckowska - 16 Stycznia 2021

Marnowanie żywności: od rolnika po konsumenta. Czy w 2021 roku wyrzucimy mniej?

Marnowanie żywności jest problemem krajów wysoko rozwiniętych i pomimo wielu kampanii kwestia ta pozostaje nierozwiązana. Jak wskazuje Raport Federacji Polskich Banków Żywności marnowanie żywności jest procederem, który ma miejsce na wszystkich etapach produkcji - od rolnika po konsumenta.

Niemarnowanie żywności ma być natomiast jednym z ważnych elementów kulturowych w 2021 roku - zapewnia o tym raport od Food Report 2021 "Eating in 2030" oraz raport agencji Baum + Whiteman "2021 Trends Report". Podobne zdanie ma w tej kwestii Instytut Ochrony Środowiska Państwowego Instytutu Badawczego.

Problem marnowania żywności

W całym łańcuchu żywnościowym w Polsce marnuje się co sekundę 153 kilogramy pożywienia - począwszy od poziomu produkcji rolniczej, poprzez przetwórstwo, dystrybucję, gastronomię, skończywszy na konsumentach. Przyzwyczailiśmy się do myśli, że to gastronomia i konsumenci są głównie odpowiedzialni za wyrzucanie dobrej żywności do kosza - jest to jednak bardzo zwodnicza opinia.

Dobrą wiadomością, która daje nadzieję na mniejszą ilość marnowanego jedzenia w 2021 roku jest fakt, że pandemia koronawirusa sprawiła, że około 75% Polaków więcej i chętniej gotuje w domu. Sprawa pandemii ma jedna swoją ciemną stronę - niepewność i niepokój sprawiają, że jedzenia kupujemy na zapas jeszcze więcej niż kiedykolwiek wcześniej.

W Polsce prowadzone są kampanie mające na celu zwrócenie uwagi na ten palący problem. Instytut Ochrony Środowiska Państwowego Instytutu Badawczego w grudniu 2020 roku rozpoczął kampanię o nazwie Jedz bez wyrzutów, której celem ma być bardziej odpowiedzialne podejście do korzystania z żywności i zapobieganie jej wyrzucaniu.

Ciężarówka ze 198 świniami wjechała do rowu. Kwik rozpaczy na MazowszuCiężarówka ze 198 świniami wjechała do rowu. Kwik rozpaczy na MazowszuCzytaj dalej

Doskonale znamy mnogość argumentów popierających tezę o tym, że konsumenci marnują jedzenie na potęgę. Warto jednak przyjrzeć się najbliższej nam dziedzinie, jaką jest sama produkcja żywności. Czy rolnicy mają sobie coś do zarzucenia w tym względzie?

Marnotrawstwo w produkcji

W niezwykle szczegółowym Raporcie Federacji Polskich Banków Żywności pierwszym rozdziałem, który otwiera pracę jest analiza danych na poziomie produkcji. Zalicza się do niej rolnictwo i hodowla, przetwórstwo, a także transport i magazynowanie.

Odwołując się do całego opisanego wyżej ogniwa produkcyjnego w raporcie napisano:

W największym stopniu za marnowanie żywności w tym ogniwie odpowiedzialne są gospodarstwa rolne – to właśnie w nich powstaje nawet 99% strat w sektorze mięsnym i aż 71% w owocowo- warzywnym. Reszta żywności marnuje się w transporcie lub ze względu na nieprzyjęte dostawy.

W rolnictwie najwięcej marnuje się owoców i warzyw, następnie zbóż, na trzecim miejscu sytuuje się sektor rybny, następnie mięsny, rzepaku i rzepiku oraz mleczarski. Jako powodu utraty żywności na tym etapie wskazuje się nie tylko na niekorzystne warunki pogodowe, ale też na nieumiejętne przechowywanie żywności (np. w za dużej wilgoci), niewłaściwe (lub nawet szkodliwe) praktyki podczas zbioru i sortowania, a także czas zbioru.

Ogniwo przetwórstwa jest trudne do szczegółowego zbadania w kwestii odsetka marnowanej żywności ze względu na specyfikę pracy. Wiadomo jednak, że liderem w niechlubnym plebiscycie jest tutaj sektor owocowo-warzywny. Za nim plasuje się sektor olejarski, a po nim - rybny.

W zakładach przetwórczych czynnikami odpowiedzialnymi za marnowanie żywności są: niewykorzystanie na czas produktów o krótkiej trwałości, dostawy produktów o niewystarczającej jakości, a także losowe sytuacje takie jak błąd przy pracy czy przerwy w dostawie prądu.

Powyższe dwa ogniwa produkcji żywności są szczególnie bliskie rolnikom, którzy niejednokrotnie zajmują się także przetwórstwem. Warto, by do swoich działań podchodzić refleksyjnie i z pokorą - nawet najbardziej doświadczonym pracownikom zdarzają się błędy lub niewłaściwe nawyki, które mogą przyczynić się do marnowania żywności. Zachęcamy do przeczytania raportu pod >TYM< linkiem.

Artykuły polecane przez redakcję RolnikInfo:

Następny artykuł