To już oficjalne. Od 1 lutego 2026 r. każdy rolnik musi prowadzić ten rejestr. Kary są dotkliwe

Rewolucja w przepisach. Kogo dotyczy nowa ewidencja?

Do tej pory przepisy dotyczące dokumentowania nawożenia były zróżnicowane w zależności od powierzchni gospodarstwa lub liczby zwierząt. Nowelizacja przepisów, która wejdzie w życie w styczniu 2027 roku, kładzie kres tym podziałom. Każdy rolnik stosujący nawozy zawierające azot (naturalne i mieralne), będzie musiał prowadzić szczegółowy rejestr.

Wprowadzenie jednolitych zasad to efekt nacisków Komisji Europejskiej na poprawę wdrażania dyrektywy azotanowej. Celem jest ograniczenie odpływu biogenów do wód gruntowych i powierzchniowych. Dla przeciętnego gospodarza oznacza to przede wszystkim więcej pracy biurowej, ponieważ dokumentacja musi być prowadzona w sposób ciągły i niezwykle precyzyjny.

Terminy i zasady wpisów. Masz tylko 5 dni

Kluczową zmianą, która budzi najwięcej kontrowersji, jest rygor czasowy. Zgodnie z nowymi wytycznymi, rolnik ma obowiązek odnotować fakt nawożenia w ciągu 5 dni roboczych od daty zakończenia zabiegu na danym polu. Nie będzie już możliwości „uzupełniania dokumentacji wstecz”.

Co musi zawierać prawidłowy wpis w ewidencji?

• Dokładną datę zastosowania nawozu.
• Rodzaj nawozu (np. saletra amonowa, gnojowica, obornik).
• Dawkę nawozu w przeliczeniu na czysty składnik (azot) oraz masę towarową.
• Numer działki ewidencyjnej oraz jej powierzchnię, na której wykonano zabieg.
• Rodzaj uprawy, pod którą zastosowano nawożenie.

Brak któregokolwiek z tych elementów podczas kontroli będzie traktowany jako prowadzenie ewidencji w sposób nierzetelny, co bezpośrednio przekłada się na wysokość potencjalnej kary.

Wysokie kary i sankcje z ARiMR. Gra o duże pieniądze

Zignorowanie nowych przepisów może okazać się niezwykle kosztowne. Kontrole będą prowadzone dwutorowo. Z jednej strony Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ) może nałożyć kary administracyjne za brak dokumentacji, które w 2026 roku mogą sięgać nawet kilku tysięcy złotych za rażące zaniedbania.

Z drugiej strony, prowadzenie ewidencji jest jednym z wymogów tzw. warunkowości w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Jeśli kontrolerzy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) stwierdzą brak rejestrów, gospodarstwo może stracić procentową część dopłat bezpośrednich. W skrajnych przypadkach powtarzających się uchybień, sankcje mogą być drastyczne i obejmować nawet całkowite wykluczenie z wybranych programów wsparcia.

 

Jak przygotować gospodarstwo do zmian w 2026 roku?

Eksperci radzą, aby nie czekać do ostatniej chwili. Już teraz warto rozważyć przejście na elektroniczne systemy zarządzania gospodarstwem. Aplikacje mobilne pozwalają na wprowadzanie danych bezpośrednio z kabiny ciągnika, co gwarantuje zachowanie ustawowego terminu 5 dni.

Warto również pamiętać o aktualizacji planów nawozowych. Nowa ewidencja musi być z nimi spójna. Jeśli rolnik zastosuje dawkę większą, niż wynika to z planu lub norm azotanowych, sam dostarczy dowodów na naruszenie prawa, wpisując te dane do ewidencji. Dlatego tak ważne jest precyzyjne dawkowanie oparte na wynikach badań zasobności gleby.

źródło: gov.pl

*Azot (N) jest najbardziej mobilnym pierwiastkiem w glebie, co sprawia, że jego nadmiar błyskawicznie przenika do wód gruntowych, powodując ich zanieczyszczenie. Restrykcyjna ewidencja ma wymusić na rolnikach precyzyjne dawkowanie, ponieważ roślina jest w stanie przyswoić tylko określoną ilość tego składnika w konkretnej fazie wzrostu. Ponad 50% azotu zawartego w tradycyjnych nawozach mineralnych może zostać bezpowrotnie utracone przez wypłukiwanie lub ulatnianie się do atmosfery, jeśli zabieg zostanie wykonany w złych warunkach pogodowych (np. podczas upału lub przed ulewą).