Niepokojący raport GUS. Rolnicy wskazują, co dzieje się w gospodarstwach
Polscy rolnicy coraz bardziej pesymistycznie oceniają sytuację gospodarczą swoich gospodarstw. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że koniunktura w rolnictwie w pierwszej połowie 2026 r. była wyraźnie gorsza niż rok wcześniej. Na trudną sytuację wpływają przede wszystkim wysokie koszty produkcji, niskie ceny zbytu oraz niekorzystne warunki atmosferyczne. Co więcej, badani nie spodziewają się szybkiej poprawy w kolejnych miesiącach.
Rolnictwo należy do sektorów gospodarki szczególnie podatnych na zmiany, na które producenci mają ograniczony wpływ. Oprócz kosztów prowadzenia działalności znaczenie mają warunki pogodowe, sytuacja na rynkach zbytu oraz dostępność zewnętrznego finansowania. W przypadku gospodarstw rolnych trudności w jednym z tych obszarów mogą wpływać na możliwości planowania kolejnych inwestycji i utrzymania ciągłości produkcji.
Koniunktura w rolnictwie słabnie. GUS przedstawił dane
Z raportu Głównego Urzędu Statystycznego "Koniunktura w gospodarstwach rolnych w 1. półroczu 2026 r.” wynika, że wskaźnik zmiany ogólnej sytuacji w gospodarstwach rolnych (WZOS) osiągnął poziom minus 41,1 pkt. To znacznie gorszy rezultat niż w analogicznym okresie 2025 r., kiedy wskaźnik wynosił minus 23,6 pkt. W ciągu roku jego wartość obniżyła się zatem o 17,5 pkt.
Wskaźnik może przyjmować wartości od minus 100 do plus 100 pkt. Wynik poniżej zera oznacza przewagę negatywnych ocen koniunktury, natomiast wartości dodatnie wskazują na przewagę ocen pozytywnych.
Niepokojące nastroje nie ograniczają się do wybranych części kraju. Jak podaje GUS, ujemne wartości WZOS odnotowano we wszystkich województwach. Najgorzej swoją sytuację oceniali rolnicy z województw opolskiego, kujawsko-pomorskiego i łódzkiego.
Badanie pokazuje ponadto, że pesymizm obejmuje nie tylko ocenę ogólnej sytuacji ekonomicznej. Rolnicy negatywnie ocenili także zmiany opłacalności produkcji oraz popytu na wytwarzane przez siebie produkty. Salda odpowiedzi dotyczących obu tych obszarów były ujemne we wszystkich województwach. Oznacza to, że niekorzystne oceny przeważały nad pozytywnymi niezależnie od regionu prowadzenia działalności.
Wysokie koszty produkcji i niskie ceny zbytu. Rolnicy wskazali problemy
Wśród najważniejszych barier rozwoju gospodarstw rolnych zdecydowanie dominują kwestie związane z opłacalnością działalności. Z danych GUS wynika, że 76 proc. badanych wskazało na zbyt wysokie koszty produkcji. Niewiele mniej, bo 74,7 proc. respondentów, zwróciło uwagę na zbyt niskie ceny uzyskiwane ze sprzedaży produktów rolnych. Na trzecim miejscu znalazły się niekorzystne warunki atmosferyczne, które wymieniło 52 proc. ankietowanych.
Takie wyniki pokazują, że gospodarstwa muszą mierzyć się jednocześnie z wysokimi wydatkami i niezadowalającymi przychodami ze sprzedaży. Dodatkowo znaczenie mają czynniki pogodowe, które mogą wpływać na przebieg produkcji rolniczej. W efekcie utrzymanie rentowności staje się jednym z najważniejszych wyzwań dla producentów.
Skalę problemów widać również w odpowiedziach dotyczących zmian opłacalności. Przewaga odsetka gospodarstw, które odnotowały jej spadek, nad odsetkiem tych, które dostrzegły poprawę, wyniosła aż 69,6 pkt proc. Negatywnie oceniono także popyt na produkty rolne. Przewaga odpowiedzi wskazujących na jego zmniejszenie nad odpowiedziami sygnalizującymi wzrost wyniosła 25,4 pkt proc.
W badaniu GUS rolnicy wskazali również czynniki, które pomagają im rozwijać działalność. Najczęściej wymieniano możliwość korzystania ze wsparcia unijnego, na którą wskazało 66,1 proc. respondentów dostrzegających pozytywne uwarunkowania. Dostępność kredytów preferencyjnych wymieniło 13,9 proc., a korzystne ceny sprzedawanych produktów rolnych – 11,4 proc.
Istotną rolę w funkcjonowaniu gospodarstw odgrywają także źródła finansowania. Środki własne wykorzystywało 95,7 proc. badanych gospodarstw, natomiast pomoc unijną wskazało 62,9 proc.
Zobacz także: Leśnicy ostrzegają przed 1 listopada. Za te dekoracje na cmentarz grozi nawet 5 tys. zł grzywny
Rolnicy obawiają się drugiej połowy 2026 r. Wojna w Ukrainie dodatkowym obciążeniem
Pesymistyczne oceny dotyczą nie tylko sytuacji, która wystąpiła w pierwszej połowie roku. Z badania GUS wynika, że rolnicy nie przewidują szybkiego odwrócenia niekorzystnych tendencji. W przypadku prognozowanej opłacalności produkcji odsetek respondentów spodziewających się dalszego pogorszenia był o 41 pkt proc. wyższy niż odsetek oczekujących poprawy.
Podobnie przedstawiają się przewidywania dotyczące popytu na produkty rolne. Również w tym przypadku przeważały odpowiedzi pesymistyczne, a różnica między odsetkiem osób spodziewających się spadku popytu a odsetkiem oczekujących jego wzrostu wyniosła 16,3 pkt proc. Prognozy na drugą połowę 2026 r. pozostają więc niekorzystne w dwóch istotnych dla gospodarstw obszarach: możliwości uzyskania odpowiednich przychodów oraz zainteresowaniu odbiorców oferowanymi produktami.
Dodatkowym problemem są konsekwencje wojny w Ukrainie. GUS wskazuje, że w pierwszej połowie 2026 r. jej negatywny wpływ na funkcjonowanie gospodarstw był nieco bardziej odczuwalny niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. W większości województw wzrósł odsetek gospodarstw deklarujących poważne konsekwencje konfliktu lub skutki zagrażające stabilności ich działalności. Jednocześnie zmniejszył się odsetek rolników, którzy nie dostrzegali negatywnego wpływu wojny.
Według przedstawionych danych 31,1 proc. badanych oceniło wpływ konfliktu jako nieznacznie negatywny. Poważne konsekwencje wskazało 22,5 proc. respondentów. Z kolei 16,8 proc. uznało, że skutki wojny zagrażają stabilności ich gospodarstw.
Zestawienie ocen bieżącej sytuacji, barier rozwoju i prognoz na kolejne miesiące wskazuje na utrzymujące się trudności w polskim rolnictwie. Szczególnie niepokojące są przewidywania dotyczące opłacalności produkcji, która pozostaje jednym z podstawowych warunków ekonomicznej stabilności gospodarstw.
Obserwuj w Google News
