Ważny komunikat ministerstwa. Chodzi o KOWR i stawki za dzierżawę

Gwałtowne wahania na rynkach światowych niepokoją rolników

Zarządzanie państwowymi gruntami rolnymi to proces skomplikowany, w którym kluczowym elementem jest art. 39a ust. 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. To właśnie ten przepis reguluje, w jaki sposób przelicza się zobowiązania dzierżawców na konkretne kwoty w złotówkach.

Warto przypomnieć, że w polskim systemie prawnym czynsz dzierżawny nie jest kwotą sztywną, lecz stanowi równowartość pieniężną odpowiedniej ilości pszenicy. Taka konstrukcja ma na celu urealnienie opłat względem kondycji sektora – gdy ceny zbóż rosną, rosną też wpływy do budżetu, a gdy spadają, obciążenia rolników powinny teoretycznie maleć. Jednak to właśnie gwałtowne wahania cen na rynkach światowych, obserwowane szczególnie intensywnie w ostatnich dwóch latach, stały się przyczyną rewizji dotychczasowego systemu.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreśla, że obecna sytuacja na warszawskim parkiecie czy rynkach surowcowych bywa nieprzewidywalna, co bezpośrednio przekłada się na portfele producentów żywności, wymagając stabilniejszych fundamentów rozliczeniowych.

Wydłużenie okresu referencyjnego a średnia cena pszenicy

Najistotniejszą zmianą, która weszła w życie 1 stycznia 2024 roku, jest wydłużenie okresu referencyjnego, z którego brana jest średnia cena pszenicy. Przez lata obowiązywała zasada, według której czynsz ustalano na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy jedynie z półrocza poprzedzającego termin płatności.

Taki model, choć prosty, był niezwykle podatny na krótkoterminowe spekulacje i nagłe kryzysy, takie jak wybuch wojny na Ukrainie czy zatory w eksporcie zbóż. Obecnie stawka ustalana jest na podstawie średniej ceny z aż jedenastu kwartałów poprzedzających półrocze roku kalendarzowego, w którym przypada płatność. Czy to faktycznie podwyżka? Resort stanowczo zaprzecza, argumentując, że jest to mechanizm uśredniający.

Dzięki takiemu podejściu nagły skok cen skupu nie uderza natychmiastowo w rolnika z pełną siłą, ponieważ jest „rozmyty” w długim, niemal trzyletnim okresie. Z drugiej strony, ewentualne szybkie spadki cen również będą znajdować odzwierciedlenie w czynszach z pewnym opóźnieniem, co jest naturalną ceną za uniknięcie rynkowych szoków.

Resort rolnictwa pilnie reaguje

Wprowadzenie nowych zasad naliczania opłat przez KOWR nie było arbitralną decyzją administracyjną, lecz odpowiedzią na liczne postulaty organizacji rolniczych i samorządów rolniczych. To sami dzierżawcy wnioskowali o system, który byłby mniej wrażliwy na gwałtowne zmiany cenowe na giełdach. W dobie wysokiej inflacji oraz niepewności co do kosztów produkcji, stabilność kosztów stałych, takich jak dzierżawa ziemi, stała się dla wielu gospodarstw priorytetem. 

Trzeba zaznaczyć, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa pełni funkcję wykonawczą i nie posiada ustawowych uprawnień do samodzielnego „podnoszenia” stawek poza ramy określone w ustawie. Jakikolwiek wzrost nominalnej kwoty do zapłaty wynika więc wyłącznie z matematycznego wyliczenia średniej z Głównego Urzędu Statystycznego, a nie z nowej polityki urzędu.

Ponieważ w przestrzeni medialnej pojawiają się informacje dotyczące rzekomego podniesienia przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa stawek za dzierżawę gruntów należących do Skarbu Państwa informujemy, że sposób naliczania określa art. 39a ust. 4 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - podkreśla resort rolnictwa w oficjalnym komunikacie.

Inwestorzy i rolnicy muszą zatem uzbroić się w cierpliwość i analizować dane historyczne, ponieważ to one, a nie plotki medialne, kształtują dzisiejszą rzeczywistość finansową polskiej wsi. Nowe przepisy mają chronić dzierżawców przed ekstremalną zmiennością, oferując im przewidywalność kosztów w dłuższym horyzoncie czasowym, co w rolnictwie jest wartością nadrzędną.