18 marca wchodzą duże zmiany w prawie. Każdy rolnik musi o tym pamiętać. Można zyskać duże pieniądze

Rozszerzony katalog strat. Co podlega rekompensacie?

Znowelizowane przepisy, które wchodzą w życie 18 marca 2026 roku, znacząco zmieniają zakres odpowiedzialności finansowej państwa za szkody wyrządzone przez zwierzęta chronione. Do tej pory interpretacja przepisów często ograniczała wypłaty wyłącznie do bezpośrednich strat w całkowitej liczbie zwierząt hodowlanych lub uprawach. Nowe prawo jasno wskazuje, że teraz odszkodowanie obejmuje również zniszczone mienie, które służy do prowadzenia działalności rolniczej. W praktyce oznacza to, że jeśli chroniony drapieżnik lub roślinożerca uszkodzi infrastrukturę gospodarstwa, rolnik ma prawo ubiegać się o zwrot kosztów naprawy lub równowartość zniszczonego przedmiotu.

W katalogu podlegającym refundacji znalazły się między innymi maszyny rolnicze, ciągniki oraz specjalistyczny sprzęt wykorzystywany w oborach czy na polach. Przepisy precyzują, że ochrona dotyczy strat spowodowanych przez pięć gatunków: żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie oraz bobry. Ważnym elementem zmiany jest włączenie do systemu odszkodowawczego zapasów paszy, co do tej pory było punktem spornym w wielu postępowaniach administracyjnych. 

Jeżeli wilki rozszarpią bele sianokiszonki lub bobry doprowadzą do zalania magazynu z ziarnem, Skarb Państwa musi pokryć te straty w pełnym wymiarze finansowym. Rolnicy powinni pamiętać, że warunkiem wypłaty jest terminowe zgłoszenie szkody do właściwego organu, co inicjuje proces urzędowy.

Działania weterynaryjne. Odszkodowanie za sprzęt i paszę.

Druga kluczowa zmiana dotyczy nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Od 18 marca 2026 r. państwo przejmuje pełną odpowiedzialność finansową za mienie zniszczone w toku czynności podejmowanych przez służby weterynaryjne. Dotyczy to sytuacji, w których podczas likwidacji ogniska choroby zakaźnej (takiej jak ASF czy ptasia grypa) konieczne jest zniszczenie nie tylko zakażonych zwierząt, ale również przedmiotów, które miały z nimi kontakt i nie mogą zostać skutecznie zdezynfekowane.

Nowe przepisy stanowią, że odszkodowanie ze środków budżetu państwa przysługuje za:

• produkty pochodzenia zwierzęcego (mleko, mięso, jaja),
• pasze oraz ziarno przeznaczone na cele paszowe,
• sprzęt i wyposażenie, których nie da się odkazić.

Wypłata środków za zniszczony sprzęt odbywa się na podstawie decyzji administracyjnej wydawanej przez powiatowego lekarza weterynarii. Kwota odszkodowania odpowiada wartości rynkowej mienia z dnia, w którym doszło do zniszczenia. Dzięki temu rolnicy nie pozostają bez środków na odtworzenie parku maszynowego po zakończeniu kwarantanny w gospodarstwie. Należy podkreślić, że odszkodowanie nie przysługuje, jeżeli właściciel gospodarstwa nie dopełnił obowiązków z zakresu bioasekuracji, co jest skrupulatnie weryfikowane przed wydaniem decyzji.

Procedura zgłaszania szkód. Terminy i dokumentacja.

Zasady szacowania szkód wyrządzonych przez zwierzęta chronione pozostają oparte na dwustopniowym procesie, jednak po 18 marca stają się bardziej restrykcyjne pod względem dokumentowania strat w mieniu. Organem odpowiedzialnym za przeprowadzenie oględzin jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) lub, w przypadku szkód na terenie parku narodowego, dyrektor tego parku. Rolnik musi złożyć wniosek o szacowanie szkód niezwłocznie po ich stwierdzeniu, co pozwala na rzetelne zabezpieczenie śladów bytowania zwierząt.

W skład komisji szacującej wchodzą przedstawiciele organu oraz poszkodowany, a na życzenie rolnika również przedstawiciel izby rolniczej. Podczas oględzin sporządzany jest protokół, który musi zawierać opis zniszczonego sprzętu lub paszy wraz z ich specyfikacją techniczną. Nowe przepisy wymagają, aby wycena strat w maszynach opierała się na aktualnych cennikach rynkowych, a nie na wartości księgowej sprzętu, co zapobiega niedoszacowaniu wypłat w przypadku starszych, ale sprawnych maszyn. Warto pamiętać, że za szkody wyrządzone przez inne zwierzęta łowne (dziki, jelenie, sarny, daniele) nadal odpowiadają koła łowieckie lub Zarząd Województwa, zgodnie z przepisami Prawa łowieckiego.

Warunki wypłaty środków. Kiedy pomoc nie przysługuje?

Mimo rozszerzenia ochrony, ustawodawca przewidział konkretne wyłączenia, o których producenci rolni muszą wiedzieć przed 18 marca. Odszkodowanie za szkody wyrządzone przez zwierzęta chronione nie zostanie wypłacone, jeżeli poszkodowany nie wyraził zgody na budowę urządzeń zapobiegających szkodom lub nie podjął podstawowych działań zabezpieczających mienie. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których pasza jest przechowywana w sposób rażąco niedbały, ułatwiający dostęp do niej dzikim zwierzętom. Rolnicy, którzy modernizują swoje parki maszynowe lub budują nowe magazyny paszowe, powinni zatem upewnić się, że ich zabezpieczenia są zgodne z aktualnymi wytycznymi środowiskowymi.

Dodatkowo odszkodowanie nie przysługuje:

• za szkody powstałe w mieniu Skarbu Państwa (z wyjątkiem mienia oddanego w użytkowanie wieczyste),
• w przypadku szkód nieprzekraczających wartości 100 kg żyta w przeliczeniu na hektar,
• gdy szkoda powstała w wyniku nieprzestrzegania zasad bioasekuracji weterynaryjnej.

Wprowadzone zmiany mają na celu zwiększenie stabilności finansowej gospodarstw w obliczu rosnącej populacji zwierząt chronionych oraz zagrożeń epizootycznych. Nowe przepisy usuwają niepewność prawną, która często zmuszała rolników do dochodzenia roszczeń za zniszczony sprzęt na drodze sądowej. Od 18 marca 2026 roku ścieżka administracyjna staje się standardem, co powinno przyspieszyć transfer środków bezpośrednio do poszkodowanych producentów rolnych.

Czasu coraz mniej…

Po 18 marca, proces ubiegania się o środki finansowe, wymaga od właściciela gospodarstwa precyzyjnego ewidencjonowania posiadanych zasobów paszowych oraz stanu technicznego maszyn. Nowelizacja kładzie duży nacisk na rzetelność dokumentacji, ponieważ to ona stanowi podstawę do wydania pozytywnej decyzji o wypłacie odszkodowania przez RDOŚ lub organy weterynaryjne.  Nowe prawo jest odpowiedzią na postulaty środowisk rolniczych, które od lat wskazywały, że koszty ochrony przyrody i walki z chorobami zakaźnymi nie mogą obciążać wyłącznie budżetów prywatnych gospodarstw. Dzięki jasnym regułom szacowania wartości rynkowej zniszczonego mienia system staje się bardziej przewidywalny i sprawiedliwy dla wszystkich stron postępowania.

źródło:gov.pl