Nowy budżet UE 2028-2034. Tak Wspólnota chce podzielić pieniądze dla rolników

Planowana reforma może wpłynąć nie tylko na sposób przekazywania unijnych pieniędzy, ale również na zasady ich rozdzielania między poszczególne państwa i sektory gospodarki. Wśród rolników pojawiają się pytania o przyszłość dopłat i wysokość dostępnego wsparcia. Choć szczegóły nowych rozwiązań nie zostały jeszcze przesądzone, kierunek zmian jest już znany.

Rewolucja w unijnym budżecie. Zmieni się sposób finansowania rolnictwa

Kolejny etap negocjacji nad unijnym budżetem na lata 2028–2034 rozpoczął się 10 października 2026 roku, kiedy irlandzka prezydencja w Radzie UE przedstawiła trzecią wersję dokumentu negocjacyjnego, zawierającą również propozycje kwot. Ma on stanowić podstawę dalszych rozmów państw członkowskich, także podczas październikowego szczytu Rady Europejskiej.

Komisja Europejska proponuje budżet w wysokości blisko 2 bilionów euro, co odpowiada około 1,26 proc. średniego dochodu narodowego brutto UE. Kluczowa zmiana dotyczy jednak sposobu zarządzania pieniędzmi. Zamiast dotychczasowych siedmiu głównych działów budżetowych mają powstać cztery.

Największy z nich, obejmujący niemal połowę środków, ma połączyć finansowanie rolnictwa, rozwoju obszarów wiejskich, polityki spójności, rybołówstwa, migracji i bezpieczeństwa wewnętrznego. Oznacza to, że Wspólna Polityka Rolna stanie się częścią szerszego systemu finansowania, a państwa członkowskie będą realizować wspólne plany obejmujące kilka obszarów unijnej polityki.

Nowe zasady unijnych dopłat. Co to oznacza dla polskich rolników?

Podstawą nowego systemu mają być krajowe i regionalne plany partnerstwa (NRPP). Każde państwo członkowskie przygotuje jeden dokument obejmujący finansowanie m.in. rolnictwa, polityki spójności, rybołówstwa i bezpieczeństwa. Według Komisji Europejskiej rozwiązanie to ma uprościć zarządzanie funduszami i ograniczyć biurokrację.

Dla Polski oznacza to konieczność uwzględnienia potrzeb rolników i obszarów wiejskich obok innych priorytetów. Nie oznacza to jednak swobodnego przesuwania pieniędzy przeznaczonych na rolnictwo, ponieważ zasady podziału i ochrony środków nadal są negocjowane.

Zmienić ma się również sposób uruchamiania funduszy. Po zatwierdzeniu planów przez Komisję Europejską i Radę UE wypłaty będą powiązane z realizacją określonych celów i reform. Nie przesądza to jednak o uzależnieniu corocznych dopłat bezpośrednich od konkretnych inwestycji. Szczegółowe zasady wsparcia nie są jeszcze znane, a Rada UE zapowiada zachowanie ciągłości finansowania rolnictwa i rybołówstwa.

Wsparcie dla rolników nie tylko z WPR. Powstanie nowy fundusz

Kierunek planowanych zmian poparła już Rada UE, która 16 czerwca 2026 roku przyjęła częściowe stanowisko negocjacyjne dotyczące krajowych i regionalnych planów partnerstwa. Państwa członkowskie opowiedziały się za większą elastycznością w wydatkowaniu funduszy, uproszczeniem procedur oraz wzmocnieniem roli władz regionalnych i lokalnych. Podkreślono również konieczność zachowania ciągłości finansowania rolnictwa i rybołówstwa, przy jednoczesnym powiązaniu wsparcia z realizacją unijnych priorytetów. Najważniejsze kwestie finansowe pozostają jednak nierozstrzygnięte.

Dodatkowe możliwości dla sektora rolnego ma zapewnić Europejski Fundusz Konkurencyjności, który połączy 14 dotychczasowych programów. Jeden z jego czterech głównych obszarów obejmie zdrowie, biotechnologię, rolnictwo i biogospodarkę. Środki mają wspierać innowacje i nowe technologie, od badań naukowych po wdrażanie rozwiązań do produkcji.

Fundusz będzie również powiązany z programem Horyzont Europa. Oznacza to, że rolnictwo może zyskać dodatkowe źródło finansowania poza Wspólną Polityką Rolną. Na razie nie wiadomo jednak, ile pieniędzy trafi bezpośrednio do sektora rolnego ani jakie będą szczegółowe warunki uzyskania wsparcia.

Co z dopłatami dla rolników po 2027 roku?

Największą niewiadomą pozostaje wysokość przyszłych dopłat dla rolników. Choć Komisja Europejska proponuje budżet na lata 2028–2034 o wartości blisko 2 bilionów euro, nie wiadomo jeszcze, ile środków trafi na rolnictwo. Nie przedstawiono również podziału pieniędzy między państwa członkowskie ani stawek dopłat bezpośrednich. Nie można więc określić, czy polscy rolnicy otrzymają większe, czy mniejsze wsparcie.

Unijni przywódcy planują osiągnąć porozumienie budżetowe do końca 2026 roku, aby nowe przepisy mogły wejść w życie 1 stycznia 2028 roku. Konieczna będzie jednak jednomyślność państw członkowskich i zgoda Parlamentu Europejskiego.

Kluczowe dla rolników będą ostateczne kwoty, zasady podziału funduszy oraz warunki uzyskania dopłat. Dopiero zakończenie negocjacji pokaże, czy nowy system krajowych i regionalnych planów partnerstwa rzeczywiście uprości procedury i zapewni większą elastyczność wsparcia.