Tańszy prąd już wkrótce? Bruksela szykuje zmiany na rachunkach, jest też plan awaryjny

Przemysł bije na alarm. Energia w Europie jest za droga

Rosnące koszty energii elektrycznej i gazu stają się jednym z największych wyzwań dla europejskiej gospodarki. Coraz więcej przedsiębiorstw w Unii Europejskiej zwraca uwagę, że ceny energii znacząco obniżają konkurencyjność firm działających na rynku wspólnotowym. Szczególnie wyraźnie widać to w porównaniu z przedsiębiorstwami z Stanów Zjednoczonych i Chin, gdzie koszty energii są często zdecydowanie niższe.

Przedstawiciele przemysłu ostrzegają, że utrzymująca się presja kosztowa może prowadzić do ograniczania produkcji lub przenoszenia części działalności poza Europę. Wysokie rachunki za energię wpływają bowiem na koszty wytwarzania praktycznie w każdym sektorze – od przemysłu ciężkiego po przetwórstwo rolno-spożywcze. Komisja Europejska zaczęła analizować możliwe rozwiązania po licznych sygnałach ze strony biznesu i rządów państw członkowskich.

Dodatkową presję na rynek energii wywołują napięcia geopolityczne. Wzrost cen ropy i gazu, który odnotowano w ostatnim czasie na światowych rynkach był związany m.in. z konfliktem pomiędzy USA, Izraelem i Iranem, co zwiększyło niepewność na rynku surowców energetycznych. W efekcie koszty energii w Europie pozostają wysokie, co jeszcze bardziej pogłębia obawy przedsiębiorstw o przyszłą konkurencyjność unijnej gospodarki.

Co podbija ceny energii w UE? Bruksela sprawdza podatki i opłaty

Komisja Europejska analizuje strukturę rachunków za energię, aby sprawdzić, w których elementach można stosunkowo szybko ograniczyć koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa. Wśród najważniejszych obszarów wskazywanych w dokumentach przygotowanych w Brukseli znajdują się opłaty sieciowe, krajowe podatki energetyczne oraz koszty związane z emisjami dwutlenku węgla.

Jak podaje Agronews.pl z danych analizowanych przez Komisję wynika, że same opłaty sieciowe odpowiadają za około 18 proc. kosztów energii elektrycznej dla przemysłu. To znacząca część rachunku, dlatego Bruksela chce sprawdzić, czy możliwe są zmiany w sposobie ich naliczania lub finansowania.

Drugim istotnym elementem są koszty wynikające z polityki klimatycznej UE. W szczególności chodzi o opłaty związane z emisją dwutlenku węgla w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji. Według szacunków koszty emisji CO₂ odpowiadają za około 11 proc. rachunków za energię ponoszonych przez firmy. Komisja chce przeanalizować, czy w tym obszarze możliwe są rozwiązania ograniczające presję kosztową, przy jednoczesnym utrzymaniu celów klimatycznych Unii Europejskiej.

Analizy obejmują także krajowe podatki i inne obciążenia nakładane przez państwa członkowskie. Według dokumentów Komisji część rządów nie wykorzystuje w pełni dostępnych instrumentów, które już dziś pozwalają ograniczać koszty energii dla przedsiębiorstw, np. poprzez wsparcie związane z kosztami emisji dwutlenku węgla czy kontrakty gwarantujące stabilną cenę energii dla przemysłu.

W analizach pojawia się również wariant awaryjny. Gdyby doszło do poważnych problemów z dostawami energii, Unia Europejska mogłaby ponownie sięgnąć po mechanizmy ograniczające jej zużycie. Podobne działania zastosowano w 2022 roku, kiedy po zmniejszeniu dostaw gazu z Rosji państwa UE zachęcały zarówno gospodarstwa domowe, jak i przemysł do oszczędzania energii.

Bruksela szykuje plan na tańszy prąd. Kluczowe decyzje jeszcze w marcu

Propozycje działań dotyczących obniżenia kosztów energii mają zostać przedstawione przez Komisję Europejską podczas szczytu Unii Europejskiej zaplanowanego na 19 marca w Brukseli. Zapowiedziała to przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, która wskazała, że Unia chce pomóc przedsiębiorstwom w radzeniu sobie z wysokimi cenami energii.

Z dokumentów przygotowanych na to spotkanie wynika, że działania mają mieć przede wszystkim charakter krótkoterminowy. Celem jest złagodzenie presji kosztowej w okresie przejściowym, zanim rozwój tańszych źródeł energii i inwestycje w transformację energetyczną zaczną w większym stopniu obniżać ceny prądu w Europie.

Komisja Europejska podkreśla jednocześnie, że zmiany legislacyjne w energetyce wymagają czasu i nie przynoszą natychmiastowych efektów.

Żadna propozycja zmian legislacyjnych nie przyniesie natychmiastowych efektów, dlatego może być potrzebne rozwiązanie pomostowe, które pozwoli obniżyć ceny energii w ciągu najbliższych 2-5 lat, do czasu aż transformacja energetyczna zacznie wyraźniej ograniczać presję na ceny energii elektrycznej, co już obserwuje się w niektórych regionach - napisano w dokumencie cytowanym przez Reutersa.

Planowane działania mają więc pomóc przedsiębiorstwom przetrwać okres wysokich kosztów energii, jednocześnie nie rezygnując z długoterminowych celów klimatycznych i transformacji energetycznej w Unii Europejskiej. Z tego powodu zapowiadane przez Brukselę działania mogą odegrać bardzo ważną rolę w przyszłości europejskiego przemysłu, wliczając w to sektor rolnictwa. Jak wskazują wstępne wyliczenia, dzięki wdrożeniu tego planu UE może zaoszczędzić nawet 260 miliardów euro rocznie do 2040 roku.