Oferują ogromne pieniądze za wynajem. Gdy znikają, rolnik zostaje z długami nie do spłacenia

Tak rolnicy poszukują dodatkowego przychodu

Rolnictwo w Polsce przechodzi obecnie wyjątkowo trudną transformację, w której wymogi nowoczesnej produkcji zderzają się z wahaniami cen skupu oraz rosnącymi kosztami. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących badania koniunktury w rolnictwie w 2024 roku wynika, że ocena opłacalności produkcji wciąż pozostaje negatywna, chociaż zauważalna jest pewna poprawa nastrojów. Gospodarze desperacko szukają sposobów na dywersyfikację przychodów. Jednym z najpopularniejszych rozwiązań staje się wynajem niewykorzystywanej infrastruktury. Nieużywane silosy po Państwowych Gospodarstwach Rolnych, stare hale, wiaty na maszyny czy puste pola wydają się idealnym kapitałem, który ma generować pasywny dochód. W tę niszę uderza zorganizowana przestępczość.

Schemat działania oszustów jest powtarzalny, a przy tym niezwykle skuteczny. Pod pozorem prowadzenia legalnej działalności, na przykład magazynowania materiałów budowlanych lub tworzyw sztucznych, nowo zarejestrowana spółka nawiązuje kontakt z właścicielem gruntu. Podpisuje z nim korzystną umowę najmu. Oferowany czynsz często wielokrotnie przewyższa rynkowe stawki, co skutecznie usypia czujność rolnika. Przestępcy płacą za pierwszy miesiąc z góry.

Po sfinalizowaniu formalności na teren posesji nagle wjeżdżają załadowane naczepy. Pojawiają się pordzewiałe beczki oraz ofoliowane mauzery, czyli duże przemysłowe pojemniki o pojemności tysiąca litrów. Transporty odbywają się pod osłoną nocy, z dala od sąsiadów. Zanim właściciel zdąży zareagować, najemca zapada się pod ziemię. Znika kontakt, telefony milkną, biuro spółki okazuje się wirtualnym adresem, a na terenie gospodarstwa zostają ekstremalnie niebezpieczne chemikalia.

Oszuści wykorzystują ziemię rolników

Kluczową rolę w ściganiu tego procederu odgrywa Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, będący centralnym organem kontrolnym powołanym do czuwania nad przestrzeganiem prawa ekologicznego. Instytucja ta posiada bardzo szerokie kompetencje, obejmujące stałe monitorowanie stanu środowiska, prewencyjne wykrywanie nieprawidłowości oraz surowe karanie podmiotów łamiących zasady gospodarowania toksynami. Wyspecjalizowani inspektorzy, we współpracy z wydziałami policji do walki z przestępczością gospodarczą oraz Krajową Administracją Skarbową, rozpracowują zorganizowane mafie śmieciowe. Pracy przybywa, ponieważ grupy przestępcze stale udoskonalają metody działania, wykorzystując luki systemowe.

Znowelizowana Ustawa o odpadach zaostrzyła zasady odpowiedzialności ponoszonej przez właścicieli ziemskich. Zgodnie z jej kategorycznym brzmieniem obowiązek prawidłowej utylizacji porzuconych materiałów ciąży zawsze na tak zwanym władającym powierzchnią ziemi. W praktyce oznacza to, że jeśli organom ścigania nie uda się szybko udowodnić winy faktycznego sprawcy zanieczyszczenia, co w przypadku podmiotów rejestrowanych na tak zwane słupy jest nagminne, cały ciężar uprzątnięcia terenu spada na barki właściciela gruntu. Prawo domniemywa, że to on jest posiadaczem problematycznego ładunku.

Rząd wychodzi z założenia, że każdy udostępniający komercyjnie swoją własność musi samodzielnie weryfikować kontrahentów. Zjawisko porzucania szkodliwych substancji nabrało potężnej skali. Według oficjalnego podsumowania kontroli Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, tysiące ton niebezpiecznych cieczy i ciał stałych są każdego roku odkrywane na dzikich wysypiskach oraz w opuszczonych stodołach. Przeniesienie odpowiedzialności finansowej na wydzierżawiających ma stanowić bufor ochronny wymuszający najwyższą ostrożność.

Zobacz też: Ruszają ważne dopłaty. Rolnicy muszą pilnować terminów, ale ARiMR przypomina o czymś jeszcze

Taką karę mogą zapłacić rolnicy

Gdy prawda o zawartości naczep ujrzy światło dzienne, rolnik musi zmierzyć się z ogromnym dramatem. Zgodnie z przepisami wszelka działalność polegająca na magazynowaniu substancji bez wymaganych prawem zezwoleń jest ścigana. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że nielegalne odpady zanieczyszczają posesję i stanowią zagrożenie dla wód gruntowych, nakładana jest gigantyczna kara administracyjna. Minimalny pułap tej sankcji to 1000 zł, ale górna granica wyznaczona przez ustawodawcę sięga aż 1 000 000 zł. To suma rzucająca na kolana każdy budżet.

Na samej grzywnie wymierzonej przez inspekcję kłopoty się nie kończą. Prawdziwym gwoździem do trumny okazują się bezlitosne cenniki certyfikowanych spalarni. Legalna utylizacja zaledwie jednej tony wysoce toksycznej substancji, takiej jak kwasy, rozpuszczalniki czy resztki lakierów, porzuconej w mauzerze, kosztuje od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Przestępcy potrafią podczas weekendu zwieźć do wynajętej hali nawet 300 ton takiego balastu. Koszty uprzątnięcia terenu nierzadko przekraczają rynkową wartość całego gospodarstwa rolnego.

Fundamentem bezpieczeństwa musi być zasada ograniczonego zaufania przy każdej transakcji. Oferta dzierżawy, która znacząco przebija rynkowe standardy, powinna budzić natychmiastowe podejrzenia. Eksperci rynkowi apelują o sprawdzanie potencjalnych kontrahentów w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz o żądanie adekwatnych zabezpieczeń finansowych. Niezbędne jest także regularne wizytowanie wynajmowanego majątku, szczególnie w pierwszych tygodniach obowiązywania umowy. W sprawach dzierżawy bierność to najdroższy błąd biznesowy, po którym często nie ma już ratunku ani powrotu do normalności.