Sąsiad spala nieczystości, grozi mu wysoka kara. Prawo mówi jasno, właściciele pieców powinni to wiedzieć

Presja rośnie, a czasu jest coraz mniej

Kwestia jakości powietrza od lat znajduje się w centrum zainteresowania władz lokalnych i rządu. Polska, podobnie jak inne kraje Unii Europejskiej, realizuje długofalową strategię ograniczania emisji zanieczyszczeń. W praktyce oznacza to stopniowe eliminowanie źródeł ciepła, które uznawane są za najbardziej szkodliwe dla środowiska.

Eksperci zwracają uwagę, że przestarzałe instalacje grzewcze odpowiadają za znaczną część smogu, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym. To właśnie one w największym stopniu przyczyniają się do przekroczeń norm jakości powietrza. W efekcie kolejne województwa przyjmują uchwały, które mają ograniczyć ich dalsze użytkowanie.

Dla wielu właścicieli domów temat wciąż wydaje się odległy. Część osób zakłada, że zmiany nie obejmą ich regionu lub że terminy zostaną przesunięte. Czy takie założenie jest bezpieczne?

Smog, sąsiedzi i codzienne konflikty

Zmiany w prawie to jedno, ale codzienność mieszkańców wielu miejscowości wygląda zupełnie inaczej. W okresie grzewczym regularnie powraca problem gryzącego dymu unoszącego się nad osiedlami. Zapach spalenizny, osadzający się pył i pogorszenie jakości powietrza są sygnałem, że nie wszyscy przestrzegają zasad.

Co zrobić, gdy sąsiad pali w piecu niebezpiecznymi materiałami? Palenie śmieci w domowych piecach to nadal poważny problem społeczny, szczególnie uciążliwy zimą. Spalanie odpadów powoduje emisję toksycznych substancji, które mają realny wpływ na zdrowie mieszkańców. Nawet krótkotrwałe przebywanie w takim środowisku może prowadzić do podrażnień dróg oddechowych i złego samopoczucia.

Zgodnie z przepisami w piecach, kotłach i kominkach nie wolno spalać odpadów. Do zakazanych materiałów należą m.in. lakierowane drewno i palety, stare meble, płyty wiórowe, opony, plastikowe butelki, foliowe opakowania, kolorowe gazety czy kartony z nadrukami. Praktyki te są nielegalne i mogą skutkować dotkliwymi konsekwencjami finansowymi.

Jeżeli problem dotyczy sąsiada, w pierwszej kolejności zaleca się rozmowę i zwrócenie uwagi. Gdy to nie przynosi efektu, sprawę można zgłosić straży miejskiej lub gminnej pod numerem 986 – anonimowo lub oficjalnie. W miejscowościach bez straży interwencje przyjmuje urząd miasta lub gminy. Coraz częściej takie zgłoszenia kończą się kontrolą. Czy to zapowiedź ostrzejszego egzekwowania przepisów?

Tu zapadają decyzje. Zakazy, terminy i konkretne kary

Uchwały antysmogowe przyjęte w kolejnych województwach jednoznacznie wskazują, że od stycznia 2026 roku zacznie obowiązywać całkowity zakaz używania tzw. kopciuchów w nowych regionach kraju.

Proces ten obejmuje już większość Polski, a kolejne województwa dołączają do listy. Przepisy precyzyjnie określają, które kotły muszą zostać wycofane z użytkowania i w jakim terminie. W niektórych regionach zakaz dotyczy już pieców bezklasowych, w innych obejmie także urządzenia klasy 3. i 4.

Za nieprzestrzeganie przepisów przewidziano konkretne sankcje:

• mandat nakładany podczas kontroli,
• a w przypadku powtarzających się naruszeń grzywnę sięgającą nawet 5000 zł.

Co istotne, kara nie jest jednorazowa i może być nakładana wielokrotnie. Samorządy zapowiadają intensyfikację kontroli, zwłaszcza w sezonie grzewczym.

Dla osób, które obawiają się kosztów wymiany, przewidziano wsparcie finansowe. Program „Czyste Powietrze” umożliwia uzyskanie dofinansowania m.in. na wymianę źródła ciepła, montaż pompy ciepła czy modernizację instalacji grzewczej. Według danych Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wartość złożonych wniosków liczona jest w dziesiątkach miliardów złotych. Czy wszyscy zdążą skorzystać z pomocy przed wejściem zakazów?

Zmiany w ogrzewaniu domów nie są już zapowiedzią – stają się faktem. Terminy zostały wyznaczone, a kary jasno określone. Właściciele domów, którzy zignorują nowe regulacje, muszą liczyć się z konsekwencjami finansowymi i częstymi kontrolami.

Jednocześnie rośnie presja społeczna na poprawę jakości powietrza i eliminację szkodliwych praktyk. Modernizacja systemu ogrzewania przestaje być wyborem, a staje się obowiązkiem. Kluczowe pytanie brzmi: czy lepiej działać teraz, czy ryzykować w momencie, gdy margines błędu praktycznie zniknie?