Taką emeryturę dostanie rolnik po 30 latach pracy. Ta kwota to nie żart

Nowy rok i nowe stawki w rolniczym systemie ubezpieczeń

System ubezpieczeń społecznych rolników opiera się na specyficznych fundamentach, które różnią się od powszechnego systemu emerytalnego. Kluczowym terminem jest tutaj emerytura podstawowa (kwota bazowa służąca do wyliczania wszystkich świadczeń rolniczych), która od 1 marca 2026 roku ma zostać poddana corocznej waloryzacji. Według prognoz opartych na wskaźnikach inflacji oraz wzroście płac, wskaźnik ten wynieść ma około 5,3%. Oznacza to, że kwota bazowa wzrośnie z dotychczasowych 1 691,01 zł do poziomu 1 780,64 zł brutto. To właśnie od tej wartości zależeć będzie ostateczny przelew, który trafi na konta seniorów. Czy jednak taki wzrost jest wystarczający, by zrekompensować rosnące ceny energii i nawozów, które pośrednio wpływają na koszty życia na wsi?

Mechanizm podnoszenia świadczeń w KRUS jest ściśle powiązany z wysokością najniższej emerytury w systemie powszechnym, co ma gwarantować, że rolnicy nie pozostaną w tyle za pracownikami etatowymi. Warto zauważyć, że jeszcze kilka lat temu różnice te były znacznie bardziej dotkliwe. Obecnie ustawodawca dąży do zrównania emerytury podstawowej z minimum socjalnym, co w 2026 roku stanie się faktem. 

Statystyki pokazują, że przeciętne gospodarstwo domowe rolnika wydaje na żywność i leki blisko 40% swojego dochodu rozporządzalnego, co sprawia, że każda złotówka z waloryzacji jest na wagę złota. Jednocześnie rośnie presja na budżet państwa, który w przeważającej mierze finansuje wypłaty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, gdyż składki samych ubezpieczonych pokrywają jedynie niewielką część zapotrzebowania na świadczenia.

Trzydzieści lat składek i ich efekt

Emerytura rolnicza składa się z dwóch głównych elementów: części składkowej oraz części uzupełniającej. Część składkowa to 1% emerytury podstawowej za każdy rok ubezpieczenia. Przy 30-letnim stażu daje to dokładnie 30% kwoty bazowej, czyli 534,19 zł. Drugi element, czyli część uzupełniająca, jest nieco bardziej skomplikowany. Standardowo wynosi on 95% emerytury podstawowej, ale ulega obniżeniu o 0,5% za każdy rok stażu powyżej 20 lat. Dla osoby z 30-letnim stażem obniżka wyniesie zatem 5% (10 lat nadwyżki razy 0,5%). Ostatecznie część uzupełniająca wyniesie 90% kwoty bazowej, co przekłada się na 1 602,58 zł.

Sumując obie wartości, rolnik z 30-letnim stażem w 2026 roku może liczyć na świadczenie w wysokości 2 136,77 zł brutto. W porównaniu do stawek z roku poprzedniego jest to wzrost o około 107 zł miesięcznie. Czy to dużo? Warto zadać sobie pytanie, jak ta kwota ma się do średniego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, które w 2026 roku prawdopodobnie przekroczy 8 500 zł brutto. Dysproporcja pozostaje ogromna, jednak system KRUS od zawsze promował niższe składki w trakcie aktywności zawodowej kosztem niższych wypłat na starość. Średnia składka kwartalna rolnika w 2026 roku wzrośnie do około 187 zł za ubezpieczenie emerytalno-rentowe, co nadal stanowi ułamek obciążeń, z jakimi mierzą się przedsiębiorcy na samo zatrudnieniu.

Dla wielu seniorów kluczowym pytaniem pozostaje jednak kwota „na rękę”. Od kwoty brutto należy odliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne (9%), co w naszym przypadku oznacza realną wypłatę w okolicach 1 944 zł netto. Jeśli rolnik nie posiada innych źródeł dochodu, kwota ta musi wystarczyć na pokrycie opłat, opału oraz bieżących potrzeb. Co ciekawe, system rolniczy nie przewiduje tak silnej progresji świadczenia za staż jak ZUS – dodatkowe 10 lat pracy (do 40 lat) podniosłoby emeryturę o zaledwie około 90 zł brutto, co skłania wielu do szybszego przechodzenia na zasłużony odpoczynek.

Dodatki i przywileje zmieniające obraz rolniczej jesieni

Obraz finansowy emerytowanego rolnika w 2026 roku nie byłby pełny bez uwzględnienia dodatkowych świadczeń, które stały się stałym elementem polskiego systemu socjalnego. Mowa o trzynastej i czternastej emeryturze, które wypłacane są w wysokości minimalnego świadczenia pracowniczego. Po marcowej waloryzacji najniższa emerytura w Polsce wyniesie 1 978,49 zł brutto. 

Oznacza to, że rolnik w dwóch miesiącach roku otrzyma niemal podwójny przelew, co jest kluczowe w okresach grzewczych czy przedświątecznych. Dodatkowo, rolnicy pobierający niskie świadczenia często mogą korzystać z dopłat do ubezpieczeń budynków gospodarskich czy zwrotów podatku akcyzowego zawartego w cenie paliwa rolniczego, jeśli nadal posiadają choćby niewielkie areały.

Bardzo istotną zmianą, która w pełni wybrzmi w 2026 roku, jest zniesienie obowiązku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w celu otrzymania pełnej emerytury. Przez lata rolnik musiał przekazać lub wydzierżawić gospodarstwo (czyli wyzbyć się warsztatu pracy), aby KRUS wypłacił mu część uzupełniającą świadczenia. Obecnie seniorzy mogą legalnie pobierać 100% emerytury i jednocześnie nadal uprawiać ziemię, co drastycznie zmienia ich sytuację dochodową. 

Pozwala to na płynną zmianę pokoleniową, gdzie nestor rodu wspiera następców, nie tracąc przy tym niezależności finansowej. Jest to model coraz częściej spotykany w krajach Europy Zachodniej, takich jak Francja czy Niemcy, gdzie rolnictwo rodzinne jest silnie wspierane przez państwo.

Podsumowując, emerytura rolnicza po 30 latach pracy w 2026 roku, oscylująca wokół 2130 zł brutto, nie jest kwotą pozwalającą na luksusowe życie, ale stanowi stabilny fundament, szczególnie w połączeniu z dodatkami rocznymi. 

System ewoluuje w stronę większej elastyczności, pozwalając seniorom na dłuższą aktywność zawodową bez karnych obniżek świadczeń. Choć wyzwania demograficzne na wsi będą wymuszać kolejne reformy, obecna ścieżka waloryzacji i dodatkowych wsparć finansowych wydaje się realną próbą ochrony najbiedniejszych gospodarstw przed skutkami inflacji.