Uwaga na te pomarańcze z dyskontów. Uważnie czytaj etykietę, tego nie zjesz

Do Polski masowo zawitały cytrusy

Polski rynek owoców w sezonie zimowym przeżywa prawdziwe oblężenie cytrusów. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego wartość importu towarów do Polski pozostaje na wysokim poziomie, a w kategorii owoców to właśnie pomarańcze i mandarynki wiodą prym w miesiącach zimowych. Niekwestionowanym królem dostaw jest Hiszpania, skąd pochodzi większość owoców trafiających na nasze stoły w okresie Bożego Narodzenia i ferii. Jednak ten południowy kierunek to nie jedyny gracz na mapie, w okresach przejściowych i letnich coraz częściej widzimy owoce importowane z Egiptu czy Republiki Południowej Afryki.

Dla biznesu owocowego kluczowa jest trwałość. Transport drogowy z Półwyspu Iberyjskiego trwa zazwyczaj kilka dni, natomiast morski z Afryki, nawet kilka tygodni. W tym czasie towar jest narażony na zmiany temperatur, wilgotność i uszkodzenia mechaniczne. Z perspektywy importera i sieci handlowej każda spleśniała skrzynka to wymierna strata finansowa. Aby utrzymać rentowność i zapewnić konsumentom towar wizualnie nieskazitelny, producenci muszą walczyć z naturą. Owoce, które widzimy w dyskontach, rzadko przypominają te zerwane prosto z drzewa, są błyszczące, twarde i nienaturalnie trwałe. To efekt kompromisu, na który godzi się globalny handel: dostępność i niska cena w zamian za technologiczną interwencję w produkt.

To skrywają w sobie pomarańcze

Idealna, lśniąca skórka pomarańczy to w rzeczywistości efekt zastosowania całego arsenału środków chemicznych. Aby zabezpieczyć owoce przed szybkim psuciem i pleśnią, wywoływaną głównie przez grzyby z rodzaju Penicillium, stosuje się silne fungicydy. Najpopularniejszym, a zarazem budzącym największe kontrowersje środkiem, jest imazalil. To substancja grzybobójcza, która tworzy na owocu niewidzialną barierę. Problem w tym, że według amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska (EPA) imazalil jest klasyfikowany jako potencjalny czynnik rakotwórczy i może negatywnie wpływać na układ nerwowy. Obok niego często stosowany jest tiabendazol, wykazujący podobne właściwości toksyczne.

Sama chemia to jednak nie wszystko. Aby owoce nie wysychały i pięknie błyszczały w świetle sklepowych lamp, poddaje się je procesowi woskowania. Etykiety często zdradzają obecność E904 (szelak) lub E914 (utleniony wosk polietylenowy), które zamykają pory skórki. W połączeniu z fungicydami tworzą one warstwę niezwykle trudną do usunięcia. Warto podkreślić, że imazalil ma zdolność przenikania w głąb skórki, a nawet do miąższu, choć w śladowych ilościach uznawanych za bezpieczne dla dorosłego człowieka. Niestety, zwykłe mycie wodą, a nawet parzenie wrzątkiem, nie usuwa tych substancji w stu procentach. Z analitycznego punktu widzenia mamy tu do czynienia z produktem “podwójnego zastosowania”, bezpiecznym przy odpowiednim użyciu (obranie ze skórki), ale ryzykownym przy braku świadomości konsumenckiej.

Zobacz też: Wyjątkowe zjawisko meteorologiczne na polu. Mieszkańcy przecierali oczy ze zdumienia

Tych pomarańczy lepiej nie jeść

Największym zagrożeniem dla polskiego konsumenta nie jest samo zjedzenie miąższu pomarańczy, ale nawyki kulinarne związane z wykorzystaniem jej zewnętrznej powłoki. Sernik z otartą skórką pomarańczową, domowa kandyzowana skórka do pączków czy dodatek do grzanego wina to klasyki naszej kuchni. Tymczasem na wielu opakowaniach zbiorczych i etykietach widnieje kluczowe ostrzeżenie: "skórka niejadalna” lub informacja o zastosowaniu imazalilu. Konsumenci często ignorują te komunikaty, traktując je jako prawny wymóg, a nie realne ostrzeżenie. Co gorsza, w przypadku owoców sprzedawanych luzem informacja ta znajduje się często jedynie na skrzynce lub kartonie zbiorczym, do którego klient nie zagląda, skupiając się jedynie na cenie wywieszonej nad stoiskiem.

Zjedzenie skórki nasączonej konserwantami może prowadzić do reakcji alergicznych, a w dłuższej perspektywie do kumulowania się toksyn w organizmie. Sytuacja ta stawia przed kupującym jasny wybór: albo niska cena i konieczność dokładnego obierania owoców (oraz rezygnacji ze skórki), albo wybór droższych cytrusów z certyfikatem BIO/Organic. Te drugie nie mogą być woskowane sztucznymi woskami ani traktowane syntetycznymi pestycydami po zbiorach, co czyni ich skórkę bezpiecznym surowcem kulinarnym. W dobie rosnącej świadomości żywieniowej umiejętność czytania etykiet, w tym tych małych naklejek z kodami PLU i składem chemicznym, staje się nie tylko elementem smart shoppingu, ale podstawową zasadą ochrony zdrowia własnej rodziny.

Mycie cytrusów pozwala usunąć nie tylko środki chemiczne, ale także alergeny, takie jak kurz czy pleśń, co jest szczególnie ważne w diecie dzieci. Samego opłukania owoców pod wodą często nie wystarczy. Najpierw należy umyć cytrusy pod letnią wodą, delikatnie pocierając skórkę, a następnie namoczyć je przez 10-15 minut w wodzie z łyżeczką sody. Dla lepszego efektu warto na kilka minut zanurzyć owoce w roztworze wody i octu (3:1), po czym dokładnie je opłukać i osuszyć.