Kontrole u rolników. Weterynarze przychodzą bez zapowiedzi i mogą pozbawić dopłat

Jak odbywa się typowanie do kontroli weterynaryjnej w gospodarstwie?

Typowanie gospodarstw rolnych do kontroli weterynaryjnej w Polsce przepisy krajowe, m.in. ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej, ale także unijne, np. rozporządzenie 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych. Celem jest weryfikacja, czy gospodarstwa działają w granicach prawa weterynaryjnego.

Warto pamiętać, że nadzorem Inspekcji objęte są wszystkie rodzaje działalności, zarówno te oficjalnie zarejestrowane, zatwierdzone, jak również te, które powinny być zgłoszone, a nie zostały.

Jedną z najważniejszych zasad jest to, że kontrole weterynaryjne przeprowadzane są bez wcześniejszego powiadomienia. Inspektorzy mogą przybyć do gospodarstwa bez uprzedniej zapowiedzi. O co należy zadbać, aby spotkanie przebiegło pozytywnie?

Zasady kontroli weterynaryjnej w gospodarstwie

W przypadku nagłej kontroli warto zadbać o kilka spraw. Zwróćmy uwagę, czy osoby przeprowadzające kontrolę okazują na początku upoważnienie (chyba że jest to osoba pełniąca funkcję organu) oraz legitymację służbową. Muszą też nosić odznakę identyfikacyjną w widocznym miejscu. Rolnik zawsze może poprosić o okazanie tych dokumentów, żeby upewnić się, że nie ma do czynienia np. z próbą oszustwa.

Podczas kontroli musi być obecny gospodarz lub kierownik danego gospodarstwa, może być to również dowolna osoba upoważniona. Przed rozpoczęciem kontroli inspektorzy mają obowiązek dokonać pouczenia o prawach i obowiązkach osoby poddawanej procedurze.

Kontrolerzy mogą poprosić o pisemne lub ustne informacje, prosić o okazanie i udostępnienie dokumentów lub danych informatycznych, nieodpłatnie uprawnieni są również do pobierania próbek do badań.

Kontrolowana osoba musi współpracować — jej obowiązkiem jest udzielanie kontrolerom pomocy i nieutrudnianie czynności. Warto mieć to na uwadze, ponieważ za takie zachowanie grozi nam kara związana z popełnianiem wykroczenia. Trzeba też pamiętać, że z każdej kontroli sporządzany jest protokół, który musi zostać podpisany przez obie strony.

Jeśli rolnik nie zgadza się z treścią protokołu, ma prawo zgłosić swoje zastrzeżenia. Wątpliwości sporządza się na piśmie i składa się do właściwego organu w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu. Jeśli rolnik zdecyduje się odmówić podpisania protokołu, również musi złożyć wyjaśnienia dotyczące tej odmowy w ciągu 7 dni.

Informacje zawarte w protokole mogą służyć do dalszych działań Inspekcji Weterynaryjnej, w tym wydawania decyzji administracyjnych, lub nawet kierowania do służb, w przypadku wykrycia rażących naruszeń. Kto ma największą szansę zostać skontrolowanym?

Którzy rolnicy mają największe szanse na zostanie skontrolowanymi?

Lekarze weterynarii typują do kontroli 50 proc. gospodarstw losowo, a drugie 50 proc. na podstawie różnych kryteriów ryzyka jak m.in.:

• wielkości pogłowia zwierząt (większa liczba zwierząt zwiększa ryzyko nieprawidłowości),
• zmian w liczebności stada (gwałtowne zmniejszenie może wskazywać na problemy zdrowotne lub dobrostanu),
• zmiany właściciela lub personelu obsługującego zwierzęta (może to wpłynąć na standardy utrzymania),
• wyników kontroli dobrostanu zwierząt z roku poprzedniego,
• liczby padłych zwierząt, szczególnie młodych.

Poza wskazanymi wytycznymi uwzględnia się również m.in. rodzaj działalności, lub jej brak — kontrolą objęte są zarówno podmioty zarejestrowane, jak i te działające nielegalnie (bez odpowiedniego zgłoszenia).

Uwzględnia się również ryzyko wystąpienia chorób. Priorytetem są więc gospodarstwa, w których istnieje największe prawdopodobieństwo pojawienia się chorób zakaźnych (np. ASF, ptasia grypa) lub naruszeń dobrostanu zwierząt. Kontrole dobrostanu zwierząt są często łączone z kontrolami wymogów wzajemnej zgodności, a także kontroli paszowych.