Masz szambo? Przygotuj się na kontrole, brak dokumentów może kosztować 5 tys. zł

Urzędnicy sprawdzą dokumenty

Przez lata kwestia zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków była w Polsce traktowana marginalnie, a kontrole należały do rzadkości. Sytuacja ta ulega drastycznej zmianie, gdyż gminy mają ustawowy obowiązek prowadzenia szczegółowej ewidencji tych urządzeń oraz przeprowadzania ich regularnych kontroli w cyklach dwuletnich. Nowa strategia zakłada, że kontrolerzy nie ograniczą się jedynie do wizualnych oględzin. Kluczowym elementem weryfikacji staje się matematyka: urzędnicy będą zestawiać ilość pobranej wody z wodociągu z objętością ścieków wywiezionych przez certyfikowane firmy asenizacyjne.

System uszczelniania gospodarki wodno-ściekowej ma na celu wyeliminowanie szarej strefy, która od dekad degraduje wody gruntowe. Samorządy, pod groźbą wysokich kar nakładanych przez organy centralne, zostały zmuszone do stworzenia cyfrowych baz danych. W praktyce oznacza to, że brak zgłoszenia szamba do gminnej ewidencji lub posiadanie zbiornika bez certyfikatu szczelności stawia właściciela nieruchomości w trudnym położeniu już na starcie kontroli. Urzędnicy sprawdzają nie tylko dokumentację techniczną, ale przede wszystkim regularność opróżniania zbiorników.

Dokumenty na stół. Umowa i faktury to podstawa

Każdy posiadacz szamba musi legitymować się aktualną umową z firmą posiadającą zezwolenie na opróżnianie zbiorników i transport nieczystości ciekłych na terenie danej gminy. Równie istotne jest kolekcjonowanie wszystkich dowodów wpłat, rachunków lub faktur VAT wystawianych po każdej usłudze asenizacyjnej. Dokumenty te muszą być przechowywane i udostępniane na każde wezwanie organu kontrolnego. Brak kompletu dokumentacji traktowany jest jako poważne uchybienie sugerujące, że nieczystości trafiają do środowiska w sposób niekontrolowany.

Samorządy mają prawo przeprowadzać kontrole cyklicznie, nie rzadziej niż raz na dwa lata. Podczas wizytacji sprawdzany jest stan techniczny zbiornika – jego pokrywy, włazy oraz ewentualne nielegalne przyłącza odprowadzające ścieki poza system. Utrudnianie pracy kontrolerom, np. poprzez niewpuszczenie ich na posesję, może skutkować asystą policji. Blokowanie działań urzędowych jest traktowane jako wykroczenie podlegające karze grzywny. Dla wielu gospodarstw domowych oznacza to konieczność przejścia na profesjonalny model zarządzania odpadami, co wiąże się ze wzrostem kosztów utrzymania domu.

Mandat to tylko początek

Taryfikator kar za nieprawidłowości stał się wyjątkowo dotkliwy. Standardowy mandat karny za brak umowy z firmą asenizacyjną lub nieposiadanie rachunków za wywóz waha się od 500 zł do nawet 5 000 zł. Kwota ta zależy od skali zaniedbań oraz historii danej posesji. Jeśli jednak kontrola wykaże celowy zrzut ścieków „na dziko” lub rozszczelnienie zbiornika prowadzące do skażenia wód gruntowych, sprawa przestaje być traktowana jako drobne wykroczenie. W skrajnych przypadkach administracyjna kara pieniężna może sięgnąć nawet 50 000 zł.

Zaostrzenie przepisów wynika z konieczności dostosowania się do unijnych dyrektyw wodnych. Polska od lat zmaga się z problemem azotanów i fosforanów w wodach, co wynika m.in. z nieszczelnych instalacji na terenach wiejskich.