Czas do 2 lutego. Opóźnienie z opłatą do KURS to w konsekwencji nie tylko odestki

KRUS ubezpiecza polskich rolników

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) to instytucja, która od lat budzi w Polsce skrajne emocje. Dla jednych jest niezbędnym elementem wspierania bezpieczeństwa żywnościowego kraju, pozwalającym utrzymać rentowność małych i średnich gospodarstw, dla innych zaś reliktem przeszłości i niesprawiedliwym przywilejem. Niezależnie od oceny politycznej fakty są nieubłagane: KRUS obsługuje wciąż ogromną rzeszę beneficjentów, choć ich liczba systematycznie spada. Z najnowszych danych wynika, że liczba osób ubezpieczonych w KRUS spadła poniżej psychologicznej bariery miliona. Na koniec III kwartału 2025 roku w systemie zarejestrowanych było 964 086 osób. To wyraźny sygnał, że polska wieś przechodzi głęboką transformację strukturalną. Mniejsze gospodarstwa znikają lub są wchłaniane przez większe podmioty, a młodzi ludzie coraz częściej wybierają pracę na etacie, co automatycznie przenosi ich do systemu ZUS.

Bycie rolnikiem w rozumieniu przepisów ubezpieczeniowych to nie tylko kwestia posiadania ziemi. Aby podlegać ubezpieczeniu w KRUS z mocy ustawy, trzeba posiadać gospodarstwo o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny produkcji rolnej. To właśnie ten status otwiera drogę do znacznie niższych składek niż w powszechnym systemie, co jest kluczowym elementem kalkulacji kosztów prowadzenia działalności rolniczej. System ten obejmuje nie tylko rolników, ale także ich małżonków i domowników, pod warunkiem że stale pracują w gospodarstwie rolnym i nie podlegają innym ubezpieczeniom społecznym.

Tak wyglądają składki w KRUS

Różnica w obciążeniach fiskalnych między rolnikami a przedsiębiorcami jest jednym z najczęściej podnoszonych argumentów w dyskusjach o reformie finansów publicznych. Składki odprowadzane do KRUS są nieporównywalnie niższe od tych, które co miesiąc muszą płacić osoby prowadzące działalność gospodarczą i ubezpieczone w ZUS. Podczas gdy przedsiębiorca na "dużym ZUS-ie” przelewa co miesiąc kwoty znacznie przewyższające 2000 złotych wraz z ubezpieczeniem zdrowotnym, rolnik płaci ułamek tej sumy, i to w rozliczeniu kwartalnym. Wysokość składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w KRUS jest ściśle powiązana z wysokością emerytury podstawowej. Mechanizm jest prosty: podstawowa składka miesięczna stanowi 10 proc. aktualnej emerytury podstawowej. W grudniu 2025 roku kwota ta wynosiła 1691,02 zł, co bezpośrednio przekłada się na wymiar opłat w pierwszym kwartale bieżącego roku. Oznacza to, że miesięczna składka emerytalno-rentowa dla rolnika wynosi 169,00 zł.

Warto jednak pamiętać, że system nie jest jednolity dla wszystkich. Rolnicy prowadzący większe gospodarstwa, czyli powyżej 50 ha przeliczeniowych, muszą liczyć się z wyższymi opłatami. Dla największych latyfundystów, posiadających powyżej 300 ha, dodatkowa składka może wynosić nawet 48 proc. emerytury podstawowej. Mimo tych progresywnych progów łączne obciążenia wciąż pozostają konkurencyjne względem systemu powszechnego, co sprawia, że status rolnika jest tak pożądany i jednocześnie tak zazdrośnie strzeżony przez organizacje rolnicze.

Zobacz też: Rewolucja w prawie od 2026 roku. Jeżeli kupujesz dom na wsi, będziesz musiał to zaakceptować

Rolnicy muszą pamiętać o tym terminie

Najważniejszą informacją dla płatników składek na początku 2026 roku jest nietypowy termin płatności. Zgodnie z przepisami składki za I kwartał powinny zostać opłacone do 31 stycznia. Jednak w 2026 roku dzień ten wypadł w sobotę. Zgodnie z Ordynacją podatkową, jeżeli termin płatności przypada na dzień wolny od pracy, ulega on przesunięciu na najbliższy dzień roboczy. Dlatego też ostateczny termin uregulowania należności za I kwartał 2026 roku mija w poniedziałek, 2 lutego. To kluczowa data, której przekroczenie wiąże się z przykrymi konsekwencjami. Brak wpłaty w terminie oznacza naliczenie odsetek za zwłokę, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do ustania ubezpieczenia, co dla rolnika oznacza utratę prawa do świadczeń w razie wypadku czy choroby.

Ile zatem trzeba przygotować na przelew? Podstawowa miesięczna składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe wynosi 169,00 zł, co daje 507,00 zł za cały kwartał. Do tego należy doliczyć składkę na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie, która zwyczajowo wynosi 78 zł miesięcznie, choć kwota ta jest ogłaszana w osobnych komunikatach Prezesa KRUS. Łącznie daje to kwotę od 741 złotych za trzy miesiące ochrony ubezpieczeniowej dla jednej osoby w gospodarstwie do 50 ha. Warto, aby każdy rolnik zweryfikował ostateczną kwotę bezpośrednio w placówce KRUS lub na oficjalnej stronie internetowej, aby uniknąć niedopłaty choćby o grosz, co mogłoby skutkować problemami biurokratycznymi.