Słup bez umowy na twoim gruncie? Masz prawo domagać się niemałej zapłaty

Słup stoi bez umowy? To może oznaczać wysoką wypłatę

Właściciel działki, na której stoją słupy energetyczne lub inne elementy infrastruktury przesyłowej, może ubiegać się o rekompensatę od przedsiębiorstwa energetycznego, jeżeli instalacje te zostały posadowione bez podstawy prawnej – to znaczy bez zgody właściciela, bez umowy o służebność przesyłu, bez decyzji administracyjnej lub bez odpowiednich wpisów w księdze wieczystej.

Bezumowne korzystanie z nieruchomości jest kluczowe, ponieważ prawo własności w Polsce stoi na wysokim poziomie ochrony. Jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z cudzej nieruchomości bez umowy lub zgody właściciela, właściciel ma prawo domagać się wynagrodzenia za korzystanie z tego gruntu, oraz wynagrodzenia za przyszłe użytkowanie poprzez ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem.

W praktyce oznacza to, że im bardziej infrastruktura ogranicza zagospodarowanie terenu, możliwości zabudowy czy wartość rynkową działki, tym wyższa może być rekompensata. Służebność przesyłu zazwyczaj zmniejsza powierzchnie użytkową działki i wymagania dotyczące pasów ochronnych a to elementy, które są uwzględniane przy wycenie odszkodowań.

Nie każdy o tym wie. Komu należy się odszkodowanie?

Prawo do wystąpienia o odszkodowanie mają przede wszystkim właściciele nieruchomości, na których stoją urządzenia energetyczne lub przez które przechodzą linie przesyłowe. W pewnych sytuacjach uprawnionym do roszczenia może być też użytkownik wieczysty, jeżeli jego prawa wynikają z umowy lub przepisów prawa. 

Rekompensata przysługuje jeśli infrastruktura uniemożliwia lub utrudnia zabudowę działki, obniża wartość rynkową nieruchomości, ogranicza powierzchnię użytkową gruntu z powodu wymogu zachowania pasów ochronnych wokół instalacji lub została posadowiona bez odpowiedniego tytułu prawnego.

W takiej sytuacji właściciel działki, na której stoi słup energetyczny może domagać się zadośćuczynienia. Jednym z nich jest wynagrodzenia za dotychczasowe bezumowne korzystanie z nieruchomości (wstecz), ponadto właściciel gruntu może zażądać ustalenia i zapłaty służebności przesyłu na przyszłość. w niektórych przypadkach można domagać się nawet usunięcia urządzeń, jeśli nie są one użytkowane.

Co istotne, każdy przypadek jest analizowany indywidualnie, wysokość rekompensaty zależy od wielu czynników, w tym od wartości nieruchomości, zakresu ograniczeń oraz stopnia ingerencji instalacji przesyłowych w korzystanie z gruntu.

Czas działa na niekorzyść. Te terminy mogą zdecydować o odszkodowaniu

W ostatnich miesiącach kluczowe dla sytuacji właścicieli działek było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r.. TK uznał, że przedsiębiorstwa przesyłowe nie mogły nabywać prawa do korzystania z prywatnych gruntów przez zasiedzenie służebności przed 3 sierpnia 2008 r., kiedy to wprowadzono do Kodeksu cywilnego instytucję służebności przesyłu.

W efekcie wielu właścicieli może teraz domagać się odszkodowań za lata korzystania z ich nieruchomości bez tytułu prawnego, co wcześniej było blokowane przez sądy.

Jednocześnie termin na zgłoszenie roszczeń jest ograniczony przez przepisy. Właściciel może dochodzić wynagrodzenia za okres maksymalnie 6 lat wstecz ze względu na ustawowe terminy przedawnienia, które biegną od momentu, gdy roszczenie stało się wymagalne. Jednakże bieg terminu można przerwać np. poprzez złożenie pozwu w sądzie lub wniosku o próbę ugodową, co daje szansę na realne dochodzenie praw w praktyce.

Dla wielu właścicieli oznacza to, że nie warto zwlekać z działaniem, ponieważ dłuższe oczekiwanie może skutkować utratą możliwości dochodzenia rekompensaty, zarówno wstecz, jak i na przyszłość.