Koniec jajek z chowu klatkowego? Komisja Europejska pracuje nad nowymi przepisami

Przez dziesięciolecia system klatkowy stanowił fundament europejskiego drobiarstwa, pozwalając na utrzymanie niskich kosztów i stabilnej podaży. Dziś ten model staje się jednak coraz trudniejszy do obrony w obliczu rosnącej presji społecznej i zaostrzającej się polityki dobrostanowej. Komisja Europejska przygotowuje przepisy, które mają stopniowo wyeliminować ten sposób utrzymywania kur niosek we wszystkich krajach członkowskich.

Hodowcy na zakręcie. Tradycyjna produkcja jaj odchodzi do lamusa

Temat wraca na unijną agendę ze zdwojoną siłą. Jak informuje serwis Just Food, projekty nowych regulacji mają być omawiane 9 grudnia podczas posiedzenia poświęconego dobrostanowi wybranych zwierząt gospodarskich.

Choć rzecznik KE potwierdził prace nad propozycjami, na razie jednak nie zdradza konkretnych zapisów. Dla producentów oznacza to jedno: czas na przyzwyczajenie się do myśli, że dotychczasowy model biznesowy przechodzi do historii.

Dla właścicieli ferm drobiu odejście od klatek nie jest prostą kosmetyką, lecz głęboką i niezwykle kosztowną przebudową całego przedsiębiorstwa. Konieczność dostosowania budynków inwentarskich, zakupu nowego wyposażenia oraz całkowitej reorganizacji hodowli pochłonie miliony złotych.

Skala tych obciążeń będzie oczywiście zależeć od wielkości gospodarstwa i jego obecnej infrastruktury, ale w najtrudniejszej sytuacji mogą znaleźć się mniejsze podmioty.

Zakaz chowu klatkowego to gigantyczne koszty i spór o okres przejściowy

Bruksela zapewnia, że nowe wymogi połączą troskę o dobrostan zwierząt z bezpieczeństwem żywnościowym i konkurencyjnością rolnictwa, obiecując przy tym wsparcie finansowe oraz okresy przejściowe. I tu właśnie pojawia się oś ostrego sporu. W dyskusji coraz wyraźniej wybrzmiewa problem nierównych warunków konkurencji wewnątrz samej Wspólnoty.

Część producentów już wcześniej wyłożyła własne pieniądze na transformację, podczas gdy inni nadal korzystają z tańszego systemu klatkowego. Według koalicji End the Cage Age w ujawnionych propozycjach KE pojawił się pomysł aż 12-letniego okresu przejściowego.

Jak podaje Portal Spożywczy, organizacja uważa ten czas za zdecydowanie zbyt długi, argumentując, że duże firmy spożywcze potrzebowały na zmiany około pięciu lat, a niemal dwie trzecie europejskiego sektora jaj działa już poza systemem klatkowym.

Dla porównania inne kraje już teraz narzucają znacznie szybsze tempo - Wielka Brytania zapowiedziała całkowite odejście od klatkowego chowu niosek do 2032 roku, natomiast w Niemczech część gospodarstw musi dostosować się do nowych zasad najpóźniej do 1 stycznia 2029 roku. 

Zbyt rozwleczony harmonogram sprawi, że rolnicy inwestujący w wyższe standardy będą przez ponad dekadę konkurować na jednym rynku z firmami, które wciąż tną koszty dzięki klatkom. Co więcej, apetyt Brukseli może sięgać jeszcze dalej. Według aktywistów rozważane ograniczenia mają objąć również samce piskląt oraz brojlery.

Zobacz też: Rolnicy mają czas tylko do 16 listopada. ARiMR może wypłacić nawet 3000 zł za hektar

Co z importem spoza UE i cenami jajek w sklepach?

Największe obawy polskich i europejskich hodowców budzi jednak nie sama przebudowa kurników, lecz zagrożenie z zewnątrz. Jeśli unijni producenci zostaną objęci surowymi i drogimi wymogami, a podobne standardy nie obejmą towarów sprowadzanych spoza Wspólnoty, europejskie drobiarstwo może stracić rację bytu.

Otwarcie rynku na tanie jaja z krajów trzecich, gdzie nikt nie przejmuje się dobrostanem, byłoby dla rodzimych ferm wyrokiem.

W dyskusjach pojawia się postulat, by analogiczne wymogi dotyczyły również importowanych produktów drobiowych. Bez klauzul lustrzanych transformacja doprowadzi jedynie do przeniesienia produkcji poza granice Unii, zamiast realnie poprawić los zwierząt.

Ostateczny kształt przepisów pokaże, czy Bruksela potrafi obronić własny rynek i rozłożyć koszty transformacji na sprawiedliwych zasadach. Dla konsumentów finał tej batalii będzie odczuwalny bezpośrednio przy sklepowej półce - bo gigantyczne wydatki na modernizację ferm prędzej czy później znajdą swoje odbicie w cenach jaj.