Zmiany w umowie Mercosur. Minister stawia sprawę jasno

Rolnicy pełni obaw. O co chodzi w sporze o Mercosur?

Dyskusja nad umową o wolnym handlu między Unią Europejską a krajami Mercosur (Brazylią, Argentyną, Paragwajem i Urugwajem) od lat budzi ogromne emocje na polskiej wsi. Głównym punktem zapalnym jest lęk przed niekontrolowanym napływem produktów rolnych, takich jak wołowina, drób czy cukier.

Towary te w Ameryce Południowej produkowane są przy znacznie niższych kosztach, ale i przy zachowaniu zdecydowanie łagodniejszych norm środowiskowych oraz dobrostanowych niż te, które muszą spełniać nasi producenci.

Polscy rolnicy wielokrotnie podkreślali, że bez odpowiednich bezpieczników, konkurencja z agro-gigantami doprowadzi do upadku wielu rodzimych gospodarstw rodzinnych. Resort rolnictwa od początku deklarował, że Polska będzie dążyć do wprowadzenia takich mechanizmów, które pozwolą na błyskawiczną reakcję w sytuacji, gdy stabilność rynku zostanie zachwiana. Wydaje się, że ostatnie rozmowy w Brukseli przyniosły w tej kwestii konkretny przełom.

Nowe limity bezpieczeństwa. „Będą zmiany”

W środę, podczas kluczowych spotkań w stolicy Belgii, minister rolnictwa Stefan Krajewski przekazał informacje dotyczące tak zwanej klauzuli ochronnej. Według jego zapowiedzi UE ma powrócić do bardziej restrykcyjnego podejścia w tym zakresie. Najważniejszą zmianą jest znaczące obniżenie progu, który uruchamia mechanizm interwencyjny. To właśnie ten „bezpiecznik” ma chronić nas przed zalaniem rynku towarem, który drastycznie zbija ceny w skupach.

Chcielibyśmy zablokować tę umowę, takie jest stanowisko polskiego rządu od początku, ale widząc problem ze zbudowaniem mniejszości blokującej (wśród państw członkowskich UE — przyp. PAP), musimy wypracować jak najlepsze zabezpieczenia rolników na przyszłość i to się w tej chwili dzieje — podkreślił szef resortu rolnictwa.

Dotychczasowe propozycje, które budziły opór strony polskiej, zakładały, że klauzula ochronna mogłaby zostać aktywowana dopiero wtedy, gdy ceny produktów wrażliwych na unijnym rynku spadną o co najmniej 8 proc. Polska wynegocjowała jednak zmianę tego zapisu na korzyść producentów.

„Mechanizm będzie uruchamiany, gdy ceny produktów wrażliwych w Unii spadną o 5 proc., a nie o 8 proc.” — podkreślił Stefan Krajewski. Ta z pozoru niewielka różnica trzech punktów procentowych ma w praktyce pozwolić na znacznie szybsze zablokowanie nadmiernego importu.

Zobacz też: Nowe przepisy uderzą we wszystkich rolników już w 2026 r. Monitorowanie pola to dopiero początek

Co to oznacza dla polskiego rolnika?

Zaostrzenie klauzuli ochronnej to sygnał, że głos krajów członkowskich, które nie chcą „zrobić się w konia” przy negocjacjach handlowych, został usłyszany. Wprowadzenie progu 5 proc. daje znacznie większe pole manewru w ochronie dochodów polskich rolników.

Zmiana ta dotyczy najważniejszych towarów: w przypadku wołowiny, drobiu oraz cukru dotychczasowy próg spadku cen wynoszący 8 proc. zostanie zastąpiony nowym, bardziej czułym limitem na poziomie 5 proc. Jest to szczególnie istotne w sektorach, gdzie marże są często bardzo napięte, a gwałtowne wahania cen mogą z dnia na dzień pozbawić rolnika rentowności.

Eksperci wskazują jednak na konieczność zachowania czujności. Sama klauzula to tylko jeden z elementów skomplikowanej układanki handlowej. Kluczowe będzie nie tylko to, przy jakim spadku cen mechanizm zostanie uruchomiony, ale również jak szybko i skutecznie Komisja Europejska będzie w stanie go egzekwować w praktyce. Na ten moment zapowiedź ministra Krajewskiego jest krokiem w stronę większego bezpieczeństwa żywnościowego Europy, ale rolnicy z pewnością będą patrzeć decydentom na ręce.

Choć zmiany w klauzuli brzmią obiecująco, umowa z Mercosur wciąż pozostaje dokumentem wysokiego ryzyka. Rolnicy obawiają się, że unijne standardy "Zielonego Ładu" będą dotyczyć tylko ich, podczas gdy żywność sprowadzana z Ameryki Południowej będzie omijać te surowe wymogi. Polska strona podkreśla, że każda tona mięsa czy cukru, wjeżdżająca do UE musi być pod ścisłą kontrolą jakościową.

Dla przeciętnego mieszkańca wsi, najważniejsza pozostaje stabilność. Jeśli mechanizm 5 proc. zadziała zgodnie z planem, rynki powinny uniknąć najbardziej drastycznych wstrząsów. Trzeba jednak pamiętać, że negocjacje międzynarodowe to gra interesów, w której Polska musi twardo bronić swoich racji do samego końca procesu ratyfikacji.