Te osoby mogą stracić ważność prawa jazdy. UE zmienia zasady oceny zdrowia kierowców

UE przyjęła nowe przepisy. Co się zmienia w ocenie zdrowia kierowców?

Zmiany wpisują się w unijną strategię „wizji zero”, której celem jest niemal całkowite wyeliminowanie ofiar śmiertelnych na drogach do 2050 r. Obecnie w UE rocznie ginie ponad 20 tys. osób, a do 2030 r. liczba ta ma zostać ograniczona o połowę.

W pierwotnym projekcie Komisja Europejska proponowała obowiązkowe badania lekarskie dla kierowców po 65. roku życia co 5 lat. Negatywna opinia specjalisty miała skutkować utratą ważności prawa jazdy. Ostatecznie Parlament Europejski nie poparł takiego rozwiązania, wskazując na ryzyko dyskryminacji ze względu na wiek.

Przyjęte przepisy przewidują, że państwa członkowskie mogą skracać okres ważności prawa jazdy osobom starszym oraz wprowadzać dodatkowe mechanizmy oceny zdrowia. Nie ma jednak jednolitego, obowiązkowego limitu wieku dla całej UE.

65 czy 75 lat? Co mówią dane o sprawności kierowców

Eksperci zajmujący się bezpieczeństwem ruchu drogowego wskazują, że wraz z wiekiem pogarsza się wrażliwość układu nerwowego, widzenie peryferyjne, słuch oraz czas reakcji. W badaniach przywołuje się, że po 75. roku życia czas reakcji może być nawet dwukrotnie dłuższy niż u młodych kierowców.

Nie oznacza to jednak automatycznej utraty zdolności do prowadzenia pojazdów. Proces starzenia przebiega indywidualnie, a wielu seniorów zachowuje dobrą sprawność psychomotoryczną. Dlatego UE odeszła od sztywnej granicy wieku i pozostawiła ocenę lekarzom oraz ustawodawcom krajowym.

Warto też spojrzeć na dane. Z raportu Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji za 2024 r. wynika, że kierowcy 60+ spowodowali 3866 wypadków, w których zginęło 339 osób, a 4327 zostało rannych. Pod względem liczby zdarzeń seniorzy zajmują trzecie miejsce – za grupami 40–59 lat oraz 25–39 lat.

Jak jest dziś w Polsce? Kiedy trzeba iść na badania

Obecnie w Polsce nie ma obowiązkowych cyklicznych badań dla seniorów tylko z powodu wieku. Kierowcy niezawodowi podlegają badaniu lekarskiemu przy uzyskiwaniu prawa jazdy oraz przy jego wymianie – dokument kategorii B wydawany jest maksymalnie na 15 lat.

Dodatkowe badania mogą być wymagane w sytuacjach szczególnych: po przekroczeniu limitu punktów karnych, prowadzeniu pod wpływem alkoholu lub spowodowaniu poważnego wypadku. Lekarz może też skrócić okres ważności prawa jazdy, jeśli stwierdzi choroby przewlekłe, zaburzenia neurologiczne czy pogorszenie wzroku.

Podczas badania oceniany jest m.in. wzrok, słuch, układ nerwowy, koordynacja ruchowa i ogólny stan zdrowia. W przypadku przeciwwskazań dokument może zostać wydany na krótszy okres albo z określonymi ograniczeniami, np. obowiązkiem jazdy w okularach.

Starzejące się społeczeństwo a bezpieczeństwo na drogach

Zmiany w przepisach nie są przypadkowe. Do 2050 r. w UE blisko połowa populacji będzie miała 50 lat lub więcej. Liczba osób powyżej 80. roku życia ma wzrosnąć wielokrotnie. W Polsce proces starzenia się społeczeństwa postępuje szybciej niż w wielu innych krajach.

W praktyce oznacza to rosnącą liczbę starszych kierowców na drogach. UE chce dać państwom narzędzia do reagowania na ryzyka zdrowotne, ale bez wprowadzania automatycznych ograniczeń wyłącznie na podstawie wieku. Kluczowe pozostaje indywidualne podejście – decyzja lekarza i ocena rzeczywistej zdolności do bezpiecznego prowadzenia pojazdu.

Na dziś seniorzy w Polsce nie tracą prawa jazdy automatycznie. Zmiany unijne mogą jednak w przyszłości przełożyć się na częstsze kontrole zdrowia lub krótszą ważność dokumentów – jeśli zdecyduje o tym krajowy ustawodawca.

Źródła: Biznes Info, Komisja Europejska, Parlament Europejski, Biuro Ruchu Drogowego KGP, ITS